Van controleur naar business partner: zo maak je als controller tijd vrij voor analyse en advies
Minder tijd besteden aan controleren. Meer tijd voor analyse en advies.
Controllers willen helemaal niet rapporteren. Ze willen vertrouwen krijgen in de cijfers, afwijkingen snel verklaren, eerder klaar zijn met de maandafsluiting en het management adviseren. De weg daarheen is geen cursus adviesvaardigheden, maar het wegautomatiseren van het werk dat die ambitie in de weg zit.
Bij Factview zien we controllers die 30% van hun tijd kwijt zijn aan data verzamelen en controleren of vastlopen met hun Excels; dit blog beschrijft in vijf stappen hoe je die tijd terugwint.
Waarom blijft de controller hangen in controleren?
Zelden door onwil, vrijwel altijd door de opzet van het werk. De cijfers komen uit meerdere systemen, het rapportagemodel leeft in Excel, en elke maand herhaalt zich dezelfde reeks: exporteren, plakken, mapping controleren, aansluiten, formules nalopen. Wie het grootste deel van de maand bezig is de cijfers kloppend te krijgen, komt logischerwijs niet toe aan de vraag wat ze betekenen. De rol van business partner begint dus niet bij de controller zelf, maar bij het proces.
Factview Financial Intelligence maakt korte metten met dit moeizame en frustrerende proces. Deze geavanceerde IT-oplossing maakt het werk van de controller gemakkelijk en overzichtelijk. Daarmee wordt het eenvoudig om wél de stap te zetten van controleur naar analist én nog beter naar adviseur. Want dat is de ultieme rol die een controller vandaag de dag moet hebben, en waar het management om vraagt.
Stap 1: automatiseer de data collectie
De grootste tijdvreter is het verzamelen en overzetten van data. In Factview koppel je de administratie(s) rechtstreeks aan de rapportageomgeving, via de API van pakketten als Exact Online, Twinfield en AFAS, of via auditfiles voor pakketten zonder directe koppeling. Vanaf dat moment komen de cijfers binnen zonder handwerk, en begint de maandafsluiting niet meer met exporteren en samenvoegen maar met beoordelen.
Stap 2: leg de rapportstructuur en mapping één keer vast
Map elke grootboekrekening eenmalig aan een vaste rapportstructuur, en laat nieuwe rekeningen automatisch signaleren. Daarmee verdwijnt de maandelijkse controle of het totaal nog klopt, en wordt de rapportage reproduceerbaar: dezelfde vraag levert volgende maand op dezelfde manier het actuele antwoord op. Dit is ook het punt waarop de rapportage overdraagbaar wordt; kennis zit in het systeem in plaats van in het hoofd van één persoon.
Stap 3: breng de maandafsluiting terug naar drie tot vijf dagen
Een gezonde finance-functie sluit de maand af in drie tot vijf werkdagen. Wie langer bezig is, verliest de tijd vrijwel altijd aan de eerste twee stappen plus het handmatig opmaken van rapporten voor verschillende ontvangers. Met vaste rapportviews per ontvanger (directie, budgethouders, eventueel de accountant) valt ook dat weg: iedereen ziet automatisch de eigen actuele cijfers in het gewenste format. De blog over de zeven signalen dat je Excel-model is uitgegroeid beschrijft waar dit in de praktijk vastloopt.
Stap 4: laat afwijkingen naar jou toe komen
Analyse begint bij weten waar je moet kijken. Automatische verschillenanalyses tonen de actuele cijfers met het budget, met de cijfers van vorig jaar of met de bijgestelde begroting en alle mogelijke combinaties daarvan. Signalering van rekeningen die uit de pas lopen en een checklist voor de cijferbeoordeling zetten de volgorde om: niet zoeken naar afwijkingen, maar verklaren wat gesignaleerd is, met drill-downs tot alle mutaties. De tijd per verklaring gaat van een middag zoeken naar slechts enkele minuten doorklikken.
Stap 5: maak van prognoses jouw adviesinstrument
Het verschil tussen een controleur en een business partner zit uiteindelijk in de tijdsfocus. De controleur verklaart het verleden; de business partner rekent de toekomst door. Een rolling forecast waarin resultaat, balans en liquiditeit samenhangen, plus scenario’s bij elke grote keuze (investering, uitbreiding, prijsaanpassing), maakt van de controller de vanzelfsprekende gesprekspartner bij besluitvorming. Zoals beschreven in de blog over de liquiditeitsprognose in vijf stappen hoeft dat geen bouwwerk te zijn; de samenhang zit in het model, de aannames zijn het gesprek.
Een voorbeeld van het eindresultaat: een controller van een organisatie met vier entiteiten was voorheen acht werkdagen per maand kwijt aan afsluiting en rapportage. Na het inrichten van koppelingen, mapping en vaste views staat de geconsolideerde rapportage op dag één klaar. De vrijgekomen dagen gaan naar de verschillenanalyse, het maandgesprek met budgethouders en het actualiseren van de forecast, precies het werk waarvoor de organisatie eigenlijk de controller heeft aangenomen.
Veelgestelde vragen
Maakt automatisering de controller niet overbodig?
Nee, juist niet. Het maakt de controller waardevoller. Wat verdwijnt is het knip- en plakwerk en gefragmenteerd werken; wat overblijft en groeit is analyse, advies en het bewaken van de kwaliteit. Organisaties zoeken geen Excel-magiërs maar financials die helpen sturen.
Waar begin ik als alles nu in Excel zit?
Bij het grootste pijnpunt, meestal de databinnenkomst of de consolidatie. Automatiseer eerst dat ene proces, houd Excel voor ad-hoc analyses, en breid stapsgewijs uit. Een big bang is niet nodig en zelden verstandig.
Hoe overtuig ik mijn CFO of directie van deze stap?
Reken de huidige situatie door: het aantal dagen per maand dat opgaat aan verzamelen en controleren, tegen het tarief van de controller. Zet daar de doorlooptijd en kosten van de inrichting tegenover, plus het risico van fouten en persoonsafhankelijkheid in de huidige opzet. Die businesscase is vrijwel altijd snel rond.
Tot slot
Van controleur naar business partner is geen kwestie van ambitie maar van proces: automatiseer de binnenkomst, leg de structuur vast, versnel de afsluiting, laat afwijkingen naar je toe komen en maak de prognose je instrument. Meer grip op cijfers, meer impact op de organisatie. Benieuwd hoe die stappen er in jouw situatie uitzien? Plan een vrijblijvend sparringsgesprek of vraag een demo aan.
